BOROWINA (Peloidoterapia)
Borowiną nazywamy torf o dużym stopniu humifikacji, uznany i wykorzystywany do celów leczniczych. Musi on odpowiadać określonym warunkom, które regulują normy. Borowina jest produktem naturalnym, powstającym w wyniku humifikacji roślin przy udziale bakterii w środowisku z dużą zawartością wody. Złoża borowinowe powstawały przeważnie w lasach podmokłych lub też w płytkich rozlewiskach wodnych, które stopniowo zarastały. Dla tworzenia się borowiny konieczny jest ciepły i wilgotny klimat. Wykorzystywane obecnie złoża borowinowe tworzyły się przez tysiące lat. Uważa się, że w ciągu roku przyrasta zaledwie l mm warstwy torfowej.
Złoże uznane za lecznicze musi być dokładnie przebadane pod względem chemicznym i bakteriologicznym, musi spełniać określone normy i mieć też swoją dokumentację.
W uzdrowisku borowinę złożową poddaje się obróbce, oczyszcza, miele, dodaje odpowiedniej ilości wody i dokładnie miesza oraz podgrzewa. Tak przygotowaną borowinę można już stosować do zabiegów.
Poszczególne partie borowiny powinny być uprzednio przebadane pod względem bakteriologicznym i okresowo fizyczno-chemicznym. Z borowiny można też wytwarzać produkty: pastę borowinowa maść i inne. Pastę borowinową produkuje się w specjalnych młynach kulowych, które pozwalają na dobre rozdrobnienie. Do tego celu wykorzystuje się bardzo dobrą borowinę, uprzednio przebadaną. Młyn kulowy to duży okrągły pojemnik, zawierający kule ceramiczne, który obracając się przez kilka godzin (najczęściej 6-8 godz.), rozdrabnia borowinę na małe cząsteczki. Powstaje w ten sposób jednolita papka o konsystencji kremu, z której nie powinna oddzielać się woda.
Dzięki takiemu przygotowaniu pasta borowinowa nabiera pewnych dodatkowych cech fizycznych i leczniczych.
Działanie zabiegów borowinowych polega na przegrzewaniu oraz wpływie leczniczych składników zawartych w borowinie. Zaznaczyć warto, że przegrzewanie za pomocą borowiny jest inne niż za pomocą wody czy gorącego piasku. W przypadku borowiny ciepło przekazywane jest do organizmu stopniowo i równomiernie, dzieje się to dzięki dużej pojemności cieplnej i małemu przewodnictwu borowiny. Warstwa borowiny wydaje się gorąca tylko przy pierwszym zetknięciu się ze skórą, później odczuwamy już łagodne, przyjemne ciepło. Borowiną nie można się poparzyć, jeśli jest stosowana prawidłowo. Oprócz działania przegrzewającego, borowina wywiera wpływ leczniczy poprzez składniki chemiczne, które nazywane są ogólnie składnikami aktywnymi farmakodynamicznymi. Najważniejsze z nich to kwasy huminowe, ale znajdują się w borowinie również enzymy, estrogeny, mikroelementy i wiele innych składników.
Rozpuszczalne w wodzie aktywne składniki borowiny są wchłaniane przez skórę i wywierają działanie miejscowe, tj. na skórę i tkankę podskórną, oraz działanie ogólne na narządy odległe od miejsca działania. Pamiętać trzeba, że działanie to może być odwrotne, tzn. z organizmu produkty przemiany materii przechodzą do warstwy borowiny przylegającej do skóry. Jeżeli zabieg obejmuje duże powierzchnie ciała, jak to się dzieje przy całkowitych okładach lub kąpielach borowinowych, wówczas działanie oczyszczające organizm jest znaczne i bywa porównywane niekiedy do dializy otrzewnej czy nerkowej.
Podstawowe właściwości lecznicze borowiny to:
· działanie przeciwzapalne
· działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne
· działanie przeciwbólowe
· działanie regenerujące i oczyszczające
· działanie przegrzewające
Cieplne działanie borowiny powoduje rozluźnienie mięśni szkieletowych oraz mięsni gładkich narządów wewnętrznych i naczyń.
Leczenie borowiną można podzielić na trzy fazy. Pierwsza faza jest zewnętrznym oddziaływaniem, kiedy borowina poprzez receptory skóry wpływa na centralny układ nerwowy. Odpowiedzią na to jest druga faza neurochemiczna. Biologicznie czynne składniki zaczynają krążyć we krwi i stymulują układ nerwowy. Trzecia faza, faza reakcji jest najdłuższa (2 do 24 godzin a nawet dłuzej).
Zmiany spowodowane stosowaniem borowiny odzwierciedlają się normalizacją wielu funkcji organizmu, polepszeniem krążenia krwi w komórkach i organach, lepszym metabolizmem komórkowym, lepszym dziłaniem gruczołów organizmu, szczególnie po uprzedniej ich niewydolności, lepszym usówaniem produktów przemiany materii. Wyżej wspomniane procesy wywołują uśmieżenie bólu, dziłają przeciwzapalnie, pobudzają mechanimy obronne organizmu.
Zastosowanie zabiegów borowinowych:
Znając właściwości lecznicze borowiny, nietrudno jest zrozumieć w jakich chorobach może mieć zastosowanie. O wskazaniach do leczenia borowiną powiedzieć można tylko ogólnie, ponieważ u poszczególnych chorych mogą wchodzić w grę różne dodatkowe okoliczności, które ograniczają możliwość przyjmowania tych zabiegów.
Zabiegi borowinowe stosuje się przede wszystkim w:
· wybranych chorobach reumatycznych
· stanach pourazowych narządu ruchu
· wybranych chorobach neurologicznych
· niektórych chorobach ginekologicznych
· niektórych chorobach układu trawienia i chorobach laryngologicznych.
Zabiegi z pasty borowinowej mają szersze zastosowanie poza wyżej wymienionymi, gdyż są mniej obciążające i znacznie mniej przegrzewające.
Przeciwskazania:
Podwyższona temperatura ciała
Gruźlica
Niewydolność serca
Złośliwe nowotwory
Krwotoki wewnętrzne
Ciąża
Zabiegi z borowiną są przepisywane przez lekarza na podstawie stanu zdrowia pacjenta.
